İşçi ve Sendika’dan… İşten çıkarma yasağı, Kod 29 ve ücretsiz izin

17 Nisan 2020 yılında Resmi Gazete yayınlanarak yürürlüğe giren 7244 Sayılı (Torba) Kanun, 4857 sayılı İş Kanununa Geçici 10. maddeyi ekleyerek salgın süresince iş akdi fesihlerine yasak getirildi. Yani işçinin işten çıkartılması yasaklandı. Kulağa hoş geliyor değil mi?

12 Şubat 2021 0

17 Nisan 2020 yılında Resmi Gazete yayınlanarak yürürlüğe giren 7244 Sayılı (Torba) Kanun, 4857 sayılı İş Kanununa Geçici 10. maddeyi ekleyerek salgın süresince iş akdi fesihlerine yasak getirildi. Yani işçinin işten çıkartılması yasaklandı. Kulağa hoş geliyor değil mi?

Ama; Pandemi sürecinde işten çıkarma yasağının “istisnası” olan ‘Kod 29’ ile işçilerin iş akitleri fesh edilmeye devam ediyor.

Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) işten ayrılış kodlarından Kod 29, “İşveren tarafından işçinin ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranışı nedeni ile fesih” anlamına gelmektedir. İşverenin işçisini bu kod ile çıkarabilmesi için işçinin 4857 sayılı İş Kanunu’nun 25/2 maddesi kapsamında belirtilen fiillerden birini işlemesi gerekmektedir.

25/2 maddesinde belirtilen ahlaka aykırı fiiller arasında işyerinde çalışan bir işçiye cinsel tacizde bulunmak, işyerine sarhoş ya da uyuşturucu madde alarak gelmek, hırsızlık yapmak gibi yüz kızartıcı suçlar bulunuyor. Ve daha neler var, neler. İşyerinde kavga çıkarmak, küfür etmek, verilen görevi yerine getirmemek. Varda var. İşçinin bu suçları işleyip işlemediği kimin umurunda? At bunlardan birini işçinin üzerine, sonra at gitsin Kod 29’a göre işçiyi işten. Sorgu yok, sual yok, denetim hiç yok.

Kod 29’la işten çıkarılan işçiye kıdem tazminatı, ihbar tazminatı gibi hakları verilmiyor. İşçi, bu çıkarılma kodu nedeniyle işsizlik maaşı dahi alamıyor. Üstelik işçi bir başka işe girmek istediğinde bu maddeden işten atıldığı karşısına çıkıyor. İşe alınmıyor. Savunmasız kalıyor. İşçinin kendini aklaması için işverenine dava açması gerekiyor. Ki bu davalarda yıllar sürüyor.

Ama tüm işçilerde Kod 29’la veya 25/2’ye göre çıkartılmıyor diyebilirsiniz. AKP iktidarı böyle düşünüleceğini de düşünmüş olmalı ki ona göre de bir yol buldu. Ücretsiz izin.

7244 sayılı Kanun ile 4857 sayılı İş Kanunu’na eklenen geçici 10. madde ile işverene pandemi sürecinde uygulanmak üzere verilen, çalışanın rızasını almaksızın ve sebep göstermeksizin ücretsiz izin kullandırma yetkisi verildi. İşveren tarafından ücretsiz izne ayrılmak, çalışana haklı nedenle fesih hakkı vermiyor. Pandemi öncesi işçinin ücretsiz izine gönderilmesi işçinin kabulüne bağlıydı.

İşçiye işsizlik fonunda her ay 1168 TL ücret ödeniyor. (2021 yılı itibariyle 1420 TL oldu.) İşçi bu sürede dava açamıyor, kıdem- ihbar tazminatlarını alamıyor, yeni bir işe giremiyor, işe girerse tüm haklarından vazgeçmiş oluyor. Evde işe çağrılmak için haber bekliyor. Bu süreçte patrondan hiçbir şey çıkmıyor. Hatta bu durumda kârlı çıkıyor. Borç ötelemekten, vergi affından dahi yararlandırılıyorlar.

Parababaları, pandemi belasını fırsata çeviriyor.

Parababaları “ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan davranışlar” adı altında çoğu kez olmayan gerekçelerle işçiyi işten atıyor ve onlara bu da yetmiyor. İşçileri ücretsiz izine gönderiyor. Ve ücretsiz izine gönderdikleri işçilerin yerine yeni işçiler alıyorlar. Ki onlarda “ahlak ve iyi niyet” aramayın.

SGK’ya göre Ocak ayında kayıtlı işçi sayısı 14.371.096, kayıt dışı işçi sayısı bilinmiyor. SGK ve İşkur kaç işçinin pandemi sürecinde kod 29’a göre işten çıkarıldığına dair bilgi paylaşımı yapmıyor. Ama sayılarının çok olduğu biliniyor. Aynı biçimde ücretsiz izine kaç işçi çıkartıldı, yine bilgi yok. Ancak çeşitli veriler göre ücretsiz izine çıkartılan işçilerin sayısı 2 milyonu geçtiği yönündedir. Ki bu işçiler çalışıyor gözüktüğü için Türkiye İstatistik Kurumunun (TÜİK) açıkladığı işsizlik rakamlar içinde yer almıyorlar.

Ücretsiz izine yada Kod 29’la işten çıkartılan işçiler arasında sendikalaşmak istediği yada hakkını aradığı için çok sayıda işçi vardır.

Nereden mi biliyorum? Şuan devam eden, Nakliyat-İş’in Milas Çınartaş, Birleşik Metal İş’in Baldur ve Ekmekçioğlu, Tek Gıda-İş’in Döhler, PTT-SEN’nin PTT, DGD-Sen’in Migros işçilerinin direnişlerinden biliyorum. İşçiler sendikalaştıkları, haklarını aradıkları için ya kod 29’dan işten çıkartıldı yada ücretsiz izine gönderildiler. Bu aynı zamanda diğer işçilere gözdağıdır.

İşten çıkartmanın yasaklanması, Kod 29 ve ücretsiz izin ne anlama geliyor?

Tek cevap var. Hakkınızı aramayın.

Pandemi süreciyle uygulamaya geçen işten çıkartma yasağı, ücretsiz izin ve keyfi, hukuksuz uygulanan 25/2 hem sendikalaşmanın önünü kesme hem de işçileri cezalandırma biçimi olarak kullanılıyor. İşçilerin Anayasal sendika, örgütlenme hakkı, işsiz kalma tehdidiyle elinden alınıyor.

İşçilere, kölece koşullarda düşük ücretlerle kuralsız, hukuksuz çalışma dayatılıyor.

Ve; Kıdem tazminatı kırmızı çizgimizdir deniliyor ya, işte o kırmızı çizgi geçilmiş oluyor. İşten çıkartılmanın yasaklanmasıyla Kod 29 yada 25/2 ve ücretsiz izin uygulamasıyla işçilerin kıdem ihbar tazminatları elinden alınıyor. Böylelikle kısmen kıdem-ihbar tazminatı hakkı ortadan kalkmış oluyor.

Bunları biliyoruz, çözüm ne mi diyorsunuz? Onu da biliyorsunuz.

İşçilerin, emekçilerin bugüne kadar ve belki de tarih boyunca hiç olmadığı kadar sendikalara örgütlenmeye ihtiyacı var.

Sendika şart.

İşçi ve Sendika Diğer Yazıları
BENZER KONULAR
YORUM YAZ